Naam:  Wachtwoord:   Ingelogd blijven? Wachtwoord kwijt? (Waarom) Registreren
 
          
                         
Dit is het archief van Islamofobie.nl
Sinds juli 2014 verschijnen hier geen nieuwe stukken meer. De artikelen worden *) heringedeeld in acht categorieën: zie de knoppen links. Met uitzondering van de categorie 'Islam(itische ideologie)' is de indeling nu niet meer naar thema, maar naar aard van de stukken. Vier jaar lang lag het hoofdaccent op het voeren van de noodzakelijke ideologische strijd: zie het motto hierboven. In de komende jaren zal ik (initiatiefnemer en belangrijkste leverancier van teksten voor islamofobie.nl) me meer richten op de noodzakelijke politieke strijd. In termen van deze indeling: veel meer nadruk op Voorstellen, Politieke organisatie en iets meer op Opinie. LEES VERDER »
 
 
Fouten erkennen

In het project van de Zuidas in Amsterdam heb ik
 me nooit zo verdiept, maar je vangt wel eens wat op. Ik vergaderde er een 
tijdlang een of twee keer per maand en mijn oude kantoor is er heen getrokken. Zo ken ik het van buitenaf wel een beetje. Ik wist dus dat het de bedoeling is om de Ring en de spoorlijn die door het gebied lopen te overkappen en er behalve kantoren ook winkels, woningen en facilitaire gebouwen neer te zetten. Men
 dacht het plan te kunnen financieren door de opbrengst van de extra bouwgrond 
die door de overkapping zou worden gecreëerd.
»
Door het overschot aan kantoorruimte van het moment lijkt dat nu niet meer te gaan lukken.
De Zuidas moet op een aantal punten concurreren 
met andere projecten en concentratiegebieden, zoals het Schipholgebied[1],
 het Westelijke Havengebied en de IJoevers. De grond is er peperduur, dus 
woningbouw moet daar of gesubsidieerd worden of is alleen haalbaar voor de 
topinkomens. Ik vermoed dat de managers die er werken of gaan werken liever in de binnenstad wonen of in Blaricum.
Veel bedrijven hebben trouwens zo’n prestigieuze plek niet nodig en
 buitenlanders zitten liever nog wat dichter bij Schiphol. Mijn gevoel dat het
 geen succes ging worden, die Zuidas,
overheden die zelden in staat blijken om terug te keren van dwalingen huns weegs
was op dat soort overwegingen gebaseerd, maar de echte details van het project ken ik niet. Bovendien, van de IJoevers verwachtte
 ik indertijd ook niet veel en dat lijkt toch best een succes [2] te
worden. Niet alleen aan de Zuidoever, zoals gepland, maar nogal onverwacht ook
 in Noord. Ik was best bereid om mijn bezwaren tegen de Zuidas op te schorten en 
me te laten overtuigen. Maar het blijkt nu dat ook deskundigen er niet veel 
meer in zien.

Justus Uitermark en Merijn Oudenampsen schreven op
 8/9/08 een artikel een artikel in de Volkskrant met uitsluitend negatieve 
verwachtingen en ernstige kritiek op de organisatie van het project. Voor een
 deel betreffen die dezelfde zorgpunten die ik hierboven noemde en die er in hoofdzaak op neerkomen dat de mogelijkheden van het gebied overdreven worden.
Daarnaast komen zij met bezwaren tegen de organisatie zelf, waar te weinig kritische
 controle lijkt te zijn ingebouwd. Aan de top is van belangenverstrengeling 
sprake. Voormalig CDA topman Brinkman was door een samenloop van functies de 
facto met de leiding belast en hij verdedigde daarin vooral de belangen van de 
bouwwereld.
Maar de kern van het probleem ligt volgens de twee auteurs bij de overheden, die zelden in staat blijken om terug te keren van dwalingen huns weegs. Als er eenmaal geld 
en prestige is geïnvesteerd in een project, dan gaat men door. We kennen in
Amsterdam behalve de Zuidlijn van de metro ook de overschrijdingen bij de restauratie van het Rijksmuseum en uit vroegere tijden de aanleg van de metrolijn naar
de Bijlmer en de bouw van het stadhuis.
Op nationaal niveau zitten we met
 de aanleg van de Hoge Snelheidslijn en de Betuwelijn. Kenmerk van al die projecten is dat de overheid ze ter hand genomen heeft en dat er van te voren geen
 of weinig ervaring was met soortgelijke projecten. Beperkt de overheid zich tot
 flankerend beleid[3] en laat zij het initiatief bij de markt
 dan gaat het meestal veel beter of dan gebeuren onnodige dingen gewoon niet.

Door 
zich niet open te stellen voor kritiek van buiten wordt ook de kritiek van
 binnen afgesneden
Ook blijkt de overheid, zoals ook wel voor de hand ligt eigenlijk, vaardiger te zijn met projecten waar men voldoende praktische ervaring mee heeft opgedaan in de uitvoering. De IJoevers[4] en Westpoort zijn voorbeelden van het eerste en de aanleg van het westelijk deel van de Metro van het tweede fenomeen. Niemand heeft eigenlijk veel aandacht 
gegeven aan het doortrekken van de metro/sneltram van Centraal naar Sloterdijk, het Olympisch Stadion, Station Zuid naar het Amstelstation en van 
Station Zuid naar Amstelveen. Maar die verbindingen zijn er gekomen en zij werken naar tevredenheid.
De overheid kan het dus wel, zolang zij zich concentreert op de dingen waar zij goed in is en afblijft van de terreinen waar zij bewezen zwakke plekken heeft. De belangrijkste voorwaarde van slagen blijkt steeds weer te zijn dat er geen of
 weinig prestige en publiciteit verbonden moet zijn aan projecten wil de
 overheid er mee kunnen slagen. Zodra er prestige in het spel is gaat de
 politiek er zich mee bemoeien en dan krijgen politieke overwegingen prioriteit
 boven de eisen van de praktijk.
Een van de gebreken in dit soort projecten is dat transparantie steeds blijkt te ontbreken, zowel in de budgettering als in de risicoanalyses. Dat is een reactie op het kritisch volgen door de publiciteit. De overheid reageert er niet alleen op, zij anticipeert en niet altijd op een verstandige manier. Men is bang dat als de kosten en risico’s in een te vroeg
stadium aan het daglicht treden het hele plan niet van de grond zal komen. Dat gevaar 
is er natuurlijk ook wel, maar het middel is altijd erger dan de kwaal. Door 
zich niet open te stellen voor kritiek van buiten wordt ook de kritiek van
 binnen afgesneden. En door gebrek aan kritiek worden er te veel onnodige fouten
 gemaakt.
E
en structureel probleem waar overheden mee zitten 
is dat er zelden een eenhoofdige leiding is bij projecten en veel te veel
 wisselingen in de bestuurshiërarchie. Het overzicht over een project is dan over te veel mensen verdeeld en dus de facto afwezig als er besluiten moeten worden genomen. Politieke en zakelijke belangen lopen in de besluitvorming te vaak door elkaar. Men komt in de politiek liever niet aan de troetelkinderen van een ander en besluiten met 
mogelijk negatieve gevolgen worden graag doorgeschoven tot na de volgende verkiezingen. Dan is er weer een nieuwe wethouder die met het probleem
 wordt opgezadeld en die weer andere belangen heeft dan zijn voorganger en die zich
 niet zonder meer aan diens standpunten gebonden voelt.
Er zijn dus veel en begrijpelijke redenen waarom het soort veeljarige projecten 
als de Zuidas niet door de overheid moeten worden geïnitieerd, maar
 hoogstens gestimuleerd.
Oud-minister Zalm zag de bui hangen en heeft vastgelegd dat het Rijk nooit meer dan een vast bedrag kwijt kan raken

Daarom zou het goed zijn als de Rekenkamer voldoende zou zijn geëquipeerd om dit soort
 megaprojecten met overheidsgeld voortdurend te controleren. Zij zou ook de 
macht moeten hebben om ze te stoppen als er bewijsbaar sprake is van mismanagement en zij zou de bevoegdheid moeten krijgen om de financiële afhandeling van een mislukking voor te bereiden. De Rekenkamer is een oud en eerbiedwaardig overheidsorgaan, dat een controletaak heeft naast het parlement en dat niet politiek wordt aangestuurd. Het orgaan
 bij uitstek zou men zeggen om de politiek te controleren en de informatie boven
 water te krijgen die politici en ambtenaren verborgen plegen te houden. En dan
 bedoel ik niet in de eerste plaats informatie om de schuldigen aan de paal te
 nagelen, maar om de fouten boven water te krijgen en ervan te leren.
Wanneer Amsterdam het project Zuidas nu zou
 afblazen dan zou daar op dit moment al erg veel geld mee gemoeid zijn. Niet 
zoveel waarschijnlijk als met doorgaan, maar toch zeer veel geld. Dat kan maar
op vier manieren worden opgebracht:
Uit de gemeentelijke belastingen, uit liquidatie 
van een stuk gemeentelijk vermogen, uit bijdragen van de Rijksoverheid en uit 
gemeentelijk bezuinigingen. In het geval van de Zuidas heeft de Rijksoverheid 
zich vroeg ingedekt. Oud-minister Zalm zag de bui hangen en heeft vastgelegd dat het Rijk nooit meer dan een vast bedrag kwijt kan raken. Dit legt de morele
verplichting bij de Rijksoverheid om er op te zien dat de gemeentelijke
overheid van Amsterdam de consequenties van haar eigen fouten nu niet zonder meer bij de bevolking van de stad deponeert.
De kosten zullen bij de gemeentelijke politiek en het apparaat terecht moeten komen waar de fouten zijn gemaakt en gefinancierd moeten worden uit bezuinigingen en het
gemeentevermogen[5].
Er zou door een instantie van buiten de gemeente een bezuinigingsplan en een financieringsplan moeten worden opgesteld. Aan zo’n
 plan zouden de politieke partijen zich moeten committeren of juist niet maar 
met de positiebepaling tegenover het plan zou men de verkiezingen 
in moeten gaan. Alleen dan valt te verwachten dat men in de toekomst wat
 verstandiger zal omspringen met de belangen die aan overheid worden toevertrouwd.

[1]
het vliegveld zelf en Hoofddorp-Aalsmeer
[2]
Maar pas nadat de overheid de regie uit handen had gegeven en het grote project was opgeknipt in een serie overzichtelijke deelprojecten die onder verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven en de woningbouwverenigingen werden uitgevoerd.
[3]
De overheid zou bijvoorbeeld kunnen zorgen voor een betere bestuurlijke besluitvorming en vooral voor een betere volgorde waarin besluiten worden genomen. Plannen zouden helemaal in het begin door een rechter op hun bezwaren kunnen worden getoetst, in plaats van halverwege de uitvoering. Dat kan alleen de overheid en daarmee zou zij veel meer bijdragen aan de totstandkoming van infrastructurele projecten dan door er zelf de leiding van in de hand te nemen.
[4]
Zie daarbij noot 2.
[5]
De gemeente Amsterdam beschikt over een groot vermogen ondermeer bestaand uit
onroerend goed, dat zij deels zelf in gebruik heeft en deels exploiteert met
haar erfpachtsysteem.  
Vandaag ook verschenen op het eigen weblog van Toon

Toon Kasdorp,  31-10-2011          

Reacties
# 1
louis-portugal:

Nog 2 mislukte projecten de en de doorgeschote EU.

01-nov 2011 ,  05:07
Reageren is niet mogelijk op dit bericht.