De lijst­trekker van de Liber­tarische Partij, hier­naast op een oude foto, heb ik één keer persoon­lijk ont­moet: een man met een ont­span­nen, om niet te zeggen: ietwat sullige uit­straling. Verderop ga ik in op waarom juist voor een liber­tariër dat relevant is. Zijn inleiding over het liber­tarisme stond bol van de oneliners en vooral van te lang volge­houden metaforen. Onder de toehoorders bevonden zich verschillende mensen die al lang veel interesse in de politiek hebben en op platforms discussieren waar niet tegen Toine Manders opgekeken wordt. Ze gingen met hem in discussie en na afloop was de sympathie voor het libertaire gedachtegoed sterk verminderd.
Nu ik aandachtig het verkiezings­programma van de LP bekeken heb, is mijn achting voor die partij verder gedaald. Zo ver dat ik twijfelde of ik er wel aandacht aan moest besteden. Ik begin met een passage uit het programma die gaat over het vrijgeven van de handel in menselijke organen.
Moorddadige hebzucht
U denkt misschien dat ik het voorstel van de LP hier niet letterlijk weergeef, ik gebruik immers geen aanhalingstekens. Goed gezien, alleen… de letterlijke passage is niet minder idioot maar juist nog idioter. De eerste regel ervan illustreert al, door de gebruikte woorden, de autistische insteek nog wat beter:

Omdat (sic) het lichaam van een mens (sic) zijn of haar eigendom is zijn wij voor afschaffing van het verbod op de koop en verkoop van lichaamsdelen (sic).

De toelichtende regel die erop volgt, echter, maakt het nog veel erger. Die verraadt ook de prioriteiten van de opstellers van dit document en hun opvatting over hoever hun verantwoordelijkheid reikt:

In de huidige situatie gaan veel mensen onnodig dood door het tekort aan donororganen en worden tegelijkertijd in sommige landen mensen vermoord om hun organen.

Dus in sommige landen worden mensen gedood vanwege letterlijk moorddadige hebzucht en de LP wil er werk van maken dat zelfs deze soort hebzucht niet ontmoedigd wordt door ingrijpen van overheden.
Wie nog helemaal niet bekend was met de wereld van het libertarisme zou op basis van deze regels het idee kunnen krijgen dat het hier wel moet gaan om een vereniging van psychopaten, misschien wel gevaarlijke zelfs. Wie op het weblog Meer vrijheid deze toelichting leest op dat idee van vrije handel in menselijke organen, door ene 'Imre", zal die indruk nog niet kwijtraken:

Pas wanneer iemand hersendood sterft of levend organen doneert kunnen deze geschikt zijn voor transplantatie. Het aantal hersendode donoren neemt echter af door o.a. verbeterde verkeersveiligheid. Juist omdat het vrijwel zinloos is om nóg meer mensen te werven voor een donorlijst is het nodig om te kijken naar een nieuwe oplossing om het organentekort te verminderen.

Verbeterde verkeersveiligheid opvoeren als maatschappelijk probleem: is dat zwarte humor of niet? Maar het wordt nog gekker. In antwoord op eventuele bezwaren brengt Imre alvast naar voren:

…orgaanhandel zou [kunnen] leiden tot uitbuiting van mensen die geld nodig hebben en die niet zouden doneren als ze er geen geld voor zouden krijgen. Toch (sic) zou dit principe net zo goed kunnen opgaan voor iedereen met een baan. Weinig mensen zouden willen werken zonder hier loon voor te krijgen. Moeten we daarom, met het oog op deze verkapte vorm van dwang, alle lonen afschaffen? Waarom zou iemand wel mogen werken voor een loon maar niet vrij zijn om een eigen orgaan te verkopen?

Debat om het debat
Het gaat niet om psychopathie denk ik, maar om opzettelijk slordig taalgebruik, een voorkeur voor 'sweeeping statements', debat om het debat.
Startpunt is de vaak aan Ronald Reagan toegeschreven one-liner 'De overheid is niet de oplossing, maar het probleem'.
Een goede one-liner trouwens.
Vervolgens gaat men echter doen alsof die one-liner, die manier om aandacht te vragen voor een andere insteek om ingewikkelde vraag­stukken te bekijken, eigenlijk een complete, afgeronde analyse vormt en ook nog eens het volledige antwoord oplevert.
Vervolgstappen zijn het vinden van een mooie metafoor die de 'analyse' ondersteunt, het volhouden dat deze metafoor de (volledige) werkelijkheid dekt en het sluiten van de ogen voor mogelijk onbedoelde effecten van de voorgestelde 'maatregelen'.
De beoefenaars van de kunst van het onelinen en metaforen (ja, dat moesten maar werkwoorden worden) houden niet van het formuleren van concrete voorstellen of het stellen van prioriteiten. Waar ze helemaal een broertje dood aan hebben is dat hun 'voorstellen' serieus genomen worden.

Spreken over 'lichaamsdelen' is een volslagen geschifte generalisatie hier. In werkelijkheid zijn er zeer weinig organen die je bij leven kunt doneren: een nier, een deel van de lever en van je beenmerg (en bloed natuurlijk, maar dat kun je geen orgaan of lichaamsdeel noemen [2]).
Als vanzelfsprekend wordt de nier verder als voorbeeld genomen omdat het gezondheidsrisico zowel voor de donor als de ontvanger daarvoor het laagst is (bij levertransplantaties is het risico aanzienlijk groter).

Uitgaande van hun 'andere insteek' had de LP ook een nuttige bijdrage kunnen leveren aan de discussie over het gevoelige onderwerp orgaan­donaties.
Daarvoor zou die bijdrage wel aan een aantal voorwaarden moeten voldoen. Men zou wel mogen beginnen met de vaststelling dat 'zoeken naar oplossingen voor het orgaantekort' op zich al dreigend overkomt. Zeker zou onderschreven moeten worden dat de toegenomen verkeers­veiligheid een groot goed is en geen maat­schappe­lijk probleem. Voorts zou men moeten onderkennen dat de terugdringing van de verkeers­onveiligheid, mede (!) te danken is aan overheids­maatregelen en voor­lichtings­campagnes. Verder zouden ze niet over 'lichaamsdelen' moeten spreken maar gewoon over nieren. Als aan die voorwaarden voldaan was, zou er kans zijn dat een voorstel om een financiële vergoeding mogelijk te maken voor het afstaan van een nier, niet meer direct weggehoond werd en de inbreng van de LP daadwerkelijk zou bevorderen dat meer mensen aan een donornier geholpen konden worden.

Samen uitdagen
Maar dat is niet waar de inbreng van de LP op gericht is.
De Libertariërs willen geen veranderingen via de politiek. Zelfs het langs politieke weg bestrijden van welk gevaar dan ook is niet hun ambitie. Het gaat hen om het aantonen van de inherente slechtheid van staat en overheid. De eerste regel van de preambule bij hun programma luidt dan ook:

Wij (…) dagen de cultus van de almachtige staat uit…

Doe allemaal mee met ons, dan dagen we samen uit!
Er bestaat volgens het programma geen probleem dat niet het gevolg is van het optreden van overheden, eigenlijk bestaat er ook geen kwaad dat daar niet mee verbonden is.
Ook gevaarlijke gestoorden als Tristan van der Vlis zouden wapens mogen bezitten:

Wij bevestigen het persoonlijke recht van het houden en dragen van wapens. We verzetten ons tegen alle (sic) wetten en maatregelen op landelijk, provinciaal, en gemeentelijk niveau die de registratie (sic) of de beperking vereisen van het eigendom, de vervaardiging, de overdracht, en de verkoop van vuurwapens of munitie [3].

Alsof ze extra willen onderstrepen dat ze geen overheidstaak zien in het voorkomen van bloedbaden zoals in Alphen aan de Rijn (of Utoya, Oklahoma, Jos, Kirkuk of Halabja?) schrijven ze even verderop:

Wij zijn voor een onmiddellijk einde aan het uitgeven van belas­ting­geld voor welke psychiatrische, psycho­logische, of gedrags­onderzoeken of -behandelingen dan ook.

De oplossing voor de problemen met dit soort gestoorde moordenaars moet volgens de LP-ers gezocht worden in schadevergoedingen. Zo moet het ook met de veroorzakers van milieurampen. De slachtoffers of nabestaanden kunnen gewoon de moordenaar aanklagen en dan een vergoeding krijgen.
Dat hoeven ze trouwens niet.
Het gedachtegoed van de LP doet hier vrij sterk denken aan het mohammedaanse; niet alleen voor wat betreft het concept 'bloedgeld' maar ook vanwege dit:

Ook steunen wij het recht van het slachtoffer de dader genade te schenken, behalve in het geval (sic) van bedreigingen die met dit doel (sic) tegen het slachtoffer zijn geuit.

Een hele geruststelling wel: die toevoeging na 'behalve'.
Die overeenkomst mag geen verbazing wekken: het alternatief voor de natiestaat is bij beiden een vorm van tribalisme.
Het verschil is dat bij Mohammed de 'tribe' wordt gevormd door de gehele oemma en bij Toine en zijn vrienden door de groep mensen waarmee je een contract afsluit om vast te leggen dat je het voor elkaar opneemt bij de verdediging van lijf en goed tegen geweld van derden. Het spreekt vanzelf dat deze knokploegen altijd en overal louter defensief zullen optreden. Dat is immers de bedoeling van de LP en bovendien: mensen zijn niet geneigd tot criminaliteit, alleen overheden zelf of mensen die daar door overheden toe worden gedreven. Dit laatste was sarcasme.

Knokploegen
Daarmee komen we terecht bij de titel van dit stukje en bij de sulligheid uit de eerste alinea. De libertariërs zien misdaad als een belangrijk maatschappelijk probleem. Het is punt 2 van het programma, maar aangezien punt 1 gewoon een voortzetting is van de preambule, is het eigenlijk hun eerste punt:

Het voortdurende hoge aantal misdaden – en het bewezen onvermogen van de overheid om er iets aan te doen – vormt een bedreiging voor het leven, geluk en eigendom van de bevolking. Tegelijkertijd ondermijnen de schendingen van de rechten van het individu door de overheid het rechtsgevoel van de burger met betrekking tot de misdaad. De juiste manier (sic) om misdaad te bedwingen (sic) is door het consequent en onpartijdig (sic) afdwingen van wetten die individuele rechten beschermen.

Wie dat opstellen van wetten -Toine wijst ook expliciet de democratie af- en dat afdwingen voor zijn rekening zou moeten nemen, staat niet expliciet in het programma. Expliciet wordt wel aangegeven dat dat niet de overheid zal zijn en impliciet komt op verschillende plaatsen terug dat hiervoor knokploegen moeten worden gevormd. Het woord knokploeg wordt natuurlijk niet gebruikt, omdat dat zo gewelddadig klinkt en daar zit de crux.

NRC-next had 11 juli jl een opmerkelijk verhaal over de zegetocht van de Griekse partij Gouden Dageraad. Niet alleen hebben ze in een keer 7% gehaald bij de parlementsverkiezingen: er is ook veel steun voor het optreden van hun knokploegen. Het meest opmerkelijke aan het artikel is dat de auteur, Zuidoost-Europa correspondent Marloes de Koning, afgezien van het gebruik van de kwalificatie 'extreem-rechts' en de -terechte!- verwijzing naar karakteristieken die aan nazi's doen denken, eigenlijk nogal veel begrip laat doorschemeren.

Vorig jaar claimde (sic) acht op de tien bewoners van de Atheense binnenstad (…) slachtoffer te zijn geweest van tasjesroof, diefstal of inbraak. Naast het nummer van de politie bewaren ze tegenwoordig daarom ook een kaartje van de Gouden Dageraad bij hun telefoon. Dat nummer kunnen ze draaien (…) of als een vader wil dat zijn dochter 's avonds laat veilig vanaf de metro naar huis gebracht wordt.
(…) De staat moet ook een antwoord vinden op de uit de hand gelopen migratieproblemen en haar gezag op straat heroveren.

Het NRC-artikel besluit met een zeer verontrustende trend. Een van de ongeveer 1000000 illegale immigranten, toevallig iemand met de voornaam Mohammed, werd door twee leden van Gouden Dageraad het ziekenhuis ingeslagen. Toen hij wakker werd zaten er politiemannen aan zijn bed die hem onder druk zetten om te getuigen dat andere Pakistani dat gedaan hadden. Zeer kwalijk en verontrustend. Het doet echter ook denken aan het spiegelbeeld hiervan in Gouda. De commissaris van politie waarschuwde enige tijd geleden via de televisie de inwoners van zijn stad om geen aangifte te doen van straat­terreur: bij een rechtszaak zouden hun naam en adresgegevens in handen komen van de daders en de Goudse politie kon echt niet iedereen die zo maar lichtzinnig aangifte deed van straatterreur, beschermen tegen wraakacties. In het algemeen is er in Griekenland relatief veel sympathie voor Gouden Dageraad onder politiemensen, meldt De Koning.

De LP is er tegenstander van dat de staat haar gezag op straat herovert. Wanneer ze in haar eigen redenering zou geloven zou ze dus, in plaats van of naast deelname aan de kamerverkiezingen, zich bezighouden met het opzetten van knokploegen of burgerwachten. Hun pacifisme voeren ze echter voortdurend triomfantelijk op als onderdeel van hun argumentatie, soms zelfs als 'bewijs' van hun morele superioriteit. Daarom zijn ze volstrekt ongeloofwaardig als organisatoren van de daadwerkelijke verdediging tegen misdaad.

De extremen die bij elkaar komen
Op allerlei andere terreinen vertonen de denkbeelden van libertariërs veel overeenkomsten met die van de meest utopische lieden bij de PvdA, GroenLinks en groepen die zichzelf links daarvan plaatsen. Nummer 5 van de lijst, Kim Tjoa over de 'Arabische Lente':

De revoluties in Noord-Afrika maken maar weer eens duidelijk dat regeren over anderen werkt zolang dat wordt geaccepteerd. De houdbaarheidsdatum van een regime of van een politiek systeem wordt uiteindelijk bepaald door degene die voorwerp zijn van machtsuitoefening.

Ja ja, zo zit de wereld in elkaar volgens Kim: mensen zouden geen macht moeten hebben over andere mensen en de enige reden waarom de ene mens meer macht heeft dan een ander is de staat en de overheid. In vergelijking met Kim is Marietje Schaake, europarlementarier voor D66, een nuchtere machiavellist!
Voor wat betreft het immigratiestandpunt zit er geen licht tussen de opvattingen van Toine Manders en Jacques Wallage:

… iedereen die dat wil [moet] in Nederland worden toegelaten. Nederland immigratieland? “Jazeker. Want waar haalt de overheid het recht vandaan om mij wél in Nederland te laten wonen en iemand uit Sierra Leone niet? Bovendien zou onbeperkte immigratie een forse economische groei met zich meebrengen.

Haalbare voorstellen
Waarom maak ik me zo druk? Er zijn meer redenen voor, ik noem er hier slechts twee.
De eerste is dat voor de LP de theorie boven de werkelijkheid gaat. Ik herken discussies die ik ruim 30 jaar geleden had in de PSP (een voorloper van GroenLinks).
Die partij kende meer en minder (on)realistische vleugels, echt waar.
In mijn geheugen gegrift staat een argument tegen voorstellen die vanuit het wetenschappelijk bureau naar voren werden gebracht in verband met aanpassing van de faillise­ments­wet­geving: de voor­stellen waren wel­licht haalbaar. En dit werd gebracht als bezwaar, als verwijt, als verraad aan de theorie van de revolutie...
De tweede is de volstrekte, absolute weigering prioriteiten te noemen: dit is een zwakke kant van alle politieke partijen maar de LP laat in dit opzicht alle andere partijen mijlenver achter zich. Ze zouden misschien wel kans maken op mijn stem wanneer ze zich richtten op wat volgens mij -door het weglaten van al dat getheoretiseer in de stijl van Pol Pot- hun vanzelfsprekende kernpunt zou worden: verlaag de belastingen.
Nu zou ik nog eerder op de PvdA stemmen!

2) De 'vermarkting' van de bloedbank en het effect daarvan op de beloning van de top vormt een belangrijke bedreiging voor het aantal bloeddonors in Nederland. Zie over Sanquin verder dit nuchtere stuk van Marielle Bos.
3) Het onbeperkte recht op het bezit en de verkoop van wapens staat onder het kopje 'Gerechtigheid voor het individu'. Als het aan de LP-ers ligt, zou Van Anraat nooit veroordeeld zijn voor de levering van de bestanddelen van gifgassen waarmee Saddam Hoessein tienduizenden burgers, mannen, vrouwen kinderen, de dood injoeg.